تله مديسين اولين بار در سال 1920وارد واژه نامه پزشكي شد. سازمان ناسا، اولين مركزي بود كه براي ارائه مشاوره هاي پزشكي به فضانوردان و درمان آنان از مسافت دور با استفاده از ماهواره، اقدام به برقراري ارتباط بين فضانوردان با پزشكان حاضر در سطح زمين كرد و به اين طريق سلامت بيماران، مورد ارزيابي قرار گرفت.
از حدود 15 سال گذشته ، اين تكنولوژي اهميت بيشتري يافته است و از آن در اموري مثل آموزش، پايش سلامت و در حال حاضر جراحي از راه دوراستفاده مي شود.تله مديسين يا سلامت الكترونيك، به معناي مراقبت هاي بهداشتي، روش هاي پيشگيري، تشخيص و درمان بيماري ها از طريق فرآيندهاي الكترونيكي و ارتباطاتي است. اين فرآيندها شامل:
بهره گيري از انتقال صوت، متن، تصاوير ويديويي و تبديل سيگنال هاي الكتريكي در پزشكي مي باشد.
زماني كه به وسيله اينترنت، آزمايش ها و تشخيص هاي پزشكي درباره يك بيمار را در اختيار يك پزشك در آن سوي جهان قرار مي دهيد و با وي مشورت مي كنيد و او توصيه هايي مي كند، درحقيقت از تله مديسين يا پزشكي از راه دور بهره گرفته ايد.
تله مديسين ، پلي ارتباطي ميان علوم پزشكي و مهندسي است و در آن جامعه پزشكي از امكانات مهندسي براي ارتقاي سطح سلامت جامعه استفاده مي كند.
اين ارتباط دوسويه تا جايي مي تواند پيشرفت كند كه امكان جراحي به وسيله ربات ها در نقاط ديگر جهان فراهم شود، يعني يك جراح حاذق در يك كشور با بهره گيري ازارتباطات اينترنتي بسيار قوي و زيرساخت هاي فني دقيق، اين امكان را مي يابد كه در يك اتاق جراحي دركشور ديگري، به وسيله ربات ها، عمل جراحي انجام دهد. جراحي از راه دور، نوع پيشرفته اي از تله مديسين است كه در حال گسترش در سطح جهان است.
در حال حاضر عمده ترين كاربرد اين فناوري، مشاوره هاي پزشكي است كه هم در ايران و هم درنقاط ديگر جهان به راحتي درحال انجام مي باشد.
استفاده از فناوري هاي نوين ارتباطي در پزشكي، مانند هر تكنولوژي ديگري، از خطا و اشتباه دور نيست وحتي مي تواند مورد سوءاستفاده افراد سودجو قرار گيرد.
به همين علت، توصيه ما اين است كه بيماران در هنگام استفاده ازسايت هاي پزشكي، دقت لازم را داشته باشند و به سايت هايي مراجعه كنند كه مورد تاييد جامعه پزشكي است. تبليغات اينترنتي بعضي از لوازم و مواد بهداشتي و دارويي ، صرفا به خاطر افزايش فروش صورت مي گيرد. بنابراين مردم بايد در هنگام خريدهاي اينترنتي اين مواد، دقت كنند تا آنها داراي پروانه ساخت و تاييديه هاي بهداشتي باشند، براي گرفتن مشاوره پزشكي از طريق اينترنت، به هر سايتي مراجعه نكنند، چون احتمال ارائه مشاوره هاي نادرست، وجود دارد در حالي كه پيگيري يك اشتباه غيرقابل جبران در مشاوره هاي پزشكي از طريق اينترنت، بسيار سخت و حتي گاهي غيرممكن است.
صرفه جويي در وقت و هزينه بيماران، مهم ترين ويژگي تله مديسين است.
كاهش نقل و انتقالات، كاهش خطا و بالابردن سرعت مشاوره ها، استفاده راحت از تجربيات پزشكان و متخصصان درنقاط ديگر جهان و بهره گيري از تخصص آنها در عمل هاي جراحي ، از ديگر مزاياي پزشكي از راه دور است. در عمل هاي جراحي از راه دور كه با روبات انجام پذير مي باشد، كاهش زمان جراحي، انجام سريع و دقيق برش ها، حذف لرزش دست و خستگي جراح، باعث مي شود تا عمل جراحي، با دقت بيشتر و خطاي كمتري انجام پذيرد و در نتيجه بيمار، سريع تر بهبود يابد.
با به كارگيري تله مديسين ، پزشكان مشغول خدمت در مناطق دورافتاده، قادر خواهند بود تا بدون اين كه بيمار را در مراحل اوليه ، راهي شهرهاي بزرگ كنند، از طريق اينترنت با متخصصان در هر نقطه اي از ايران، در ارتباط باشند ، با آنها تبادل نظر كنند و مشاوره بگيرند و در صورت نياز، بعد از طي اين مراحل، بيمار را به مراكزي در شهرها اعزام كنند. به طور كلي با استفاده از مشاوره هاي از راه دور و انتقال اطلاعات به وسيله اينترنت درنقاط دورافتاده مي توان هزينه ها و تردد بيماران را كاهش داد و در وقت آنان صرفه جويي كرد و مراقبت هاي بهداشتي و درماني و نيز نظارت و پايش بيماران و نيز مراقبت هاي روزانه از آنان را گسترش داد.
همچنين براي تمرين و آمادگي قبل از عمل جراحي، نرم افزارهايي توليد شده است كه دانشجويان با استفاده از آن ، مي توانند عمل جراحي مجازي انجام دهند.
تا چندي پيش براي تشريح آناتومي و استخوان بندي بدن انسان، مجبور بوديم از اسكلت افراد فوت شده استفاده كنيم. در حالي كه درحال حاضر با استفاده از برنامه هاي نرم افزاري كامپيوتري، همه استخوان ها و آناتومي بدن با دقت لازم و اندازه هاي دقيق، به صورت سه بعدي نمايش داده مي شود.
اگرچه با توجه به زيرساخت هاي فني و مخابراتي و نبود فيبر نوري فراگير، هنوز نمي توان در ايران، جراحي روباتيك انجام داد، ولي مهندساني كه درزمينه ساخت روبات تخصص دارند، اعلام كرده اند آماده ساخت ربات هاي جراح براي صادرات به كشورهاي پيشرفته اند.
اين موضوع بسيار حائزاهميت است، چون توانايي بالاي متخصصان و مهندسين ايراني را در اين زمينه به نمايش مي گذارد. با توجه به سرعت گسترش و بهبود زيرساخت ها و بسترهاي اينترنتي، امكان بهره وري از جراحي از راه دور هم درايران به سرعت فراهم خواهد شد.